Boşanmada Velayet Kime Verilir? Çocuğun Üstün Yararı, Ortak Velayet ve Kişisel İlişki (2026)

Boşanma davalarında taraflar arasında en çok tartışılan konu çoğu zaman velayettir. Kanun velayeti hiçbir ebeveyne öncelikli olarak tanımaz; mahkeme her dosyada çocuğun üstün yararını esas alarak karar verir.

Velayet Kararında Temel Ölçüt

Türk Medeni Kanunu'na göre hâkim, boşanma veya ayrılığa karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler. Bu düzenlemede belirleyici olan, ebeveynlerin talepleri değil çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşı, o güne kadar kiminle yaşadığı ve kim tarafından bakıldığı, ebeveynlerin çocuğa ayırabileceği zaman, yaşam koşulları, çocuğun okul ve sosyal çevresi ile ebeveynlerin çocuğa karşı tutumu gibi pek çok unsuru birlikte değerlendirir.

Ekonomik Durum Belirleyici mi?

Uygulamada sık yapılan bir yanılgı, geliri yüksek olan ebeveynin velayeti alacağı düşüncesidir. Ekonomik güç tek başına belirleyici değildir; çünkü velayeti almayan ebeveyn de çocuğun giderlerine gücü oranında katılmak üzere iştirak nafakası öder. Mahkeme için asıl önemli olan, çocuğun bakım ve gözetiminin kim tarafından daha sağlıklı sağlanacağıdır.

Sosyal İnceleme Raporu ve Çocuğun Dinlenmesi

Mahkemeler velayet uyuşmazlıklarında çoğunlukla pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacıdan sosyal inceleme raporu alır. Bu raporda ebeveynlerin ev ortamı, çocukla ilişkileri ve çocuğun ihtiyaçları değerlendirilir. İdrak çağındaki çocuğun görüşü de dinlenir; ancak çocuğun tercihi mahkemeyi bağlamaz, çocuğun üstün yararıyla birlikte değerlendirilir.

Ortak Velayet Mümkün mü?

Kanunda boşanma sonrası velayetin kural olarak ebeveynlerden birine verileceği düzenlenmiş olsa da Yargıtay, tarafların bu yönde anlaşması ve çocuğun üstün yararına uygun olması hâlinde ortak velayete hükmedilebileceğini kabul etmektedir. Ortak velayet en çok anlaşmalı boşanmalarda, protokolde açıkça düzenlenerek gündeme gelir. Ebeveynler arasında ciddi çatışma bulunan dosyalarda ise ortak velayet genellikle çocuğun yararına görülmez.

Velayeti Almayan Ebeveynin Hakları

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Mahkeme bu ilişkiyi; hafta sonları, bayramlar ve yaz tatili gibi dönemler için ayrıntılı olarak düzenler. Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması, ileride velayetin değiştirilmesi talebinde önemli bir gerekçe olabilir.

Dava Süresince Geçici Velayet

Boşanma davası sürerken mahkeme, çocuğun kimin yanında kalacağına ilişkin geçici önlem kararı verebilir. Geçici velayet kesin kararı bağlamaz; ancak dava boyunca çocuğun kimin yanında düzenli bir hayat sürdüğü, nihai değerlendirmede dikkate alınan unsurlardan biridir.

Velayet Sonradan Değiştirilebilir mi?

Evet. Koşullarda önemli bir değişiklik olursa, örneğin velayet sahibi ebeveyn çocuğun bakımını ihmal ederse veya çocuğun yararı başka bir düzenlemeyi gerektirirse, velayetin değiştirilmesi için dava açılabilir. Ayrıntılar için velayet değişikliği rehberimize bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.