Hasta, Hamile veya Yaşlı Biri Hapis Yatar mı? İnfazın Ertelenmesi ve Konutta İnfaz (2026)

Hapis cezası kesinleşen kişinin ağır bir hastalığı varsa, hamileyse, yeni doğum yaptıysa veya ileri yaştaysa cezaevine girip girmeyeceği ailelerin en çok sorduğu sorulardandır. Kanun bu durumlar için cezanın ertelenmesi ve konutta infaz gibi özel imkânlar tanır; ancak bunlar kendiliğinden uygulanmaz, şartların belgelenmesi gerekir.

Ağır Hastalık Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesine göre akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı ertelenir ve hükümlü bir sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır; burada geçen süre cezadan sayılır. Diğer hastalıklarda kural olarak ceza, hastanelerin tutuklu ve hükümlü koğuşlarında infaz edilir. Ancak hapis cezasının infazı hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa, infaz hükümlü iyileşinceye kadar ertelenir.

Erteleme kararını Cumhuriyet başsavcılığı verir. Bunun için tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu raporu ve bu raporun Adli Tıp Kurumu tarafından onaylanması gerekir. Kanser gibi ağır hastalıklarda da aynı usul uygulanır; hastalığın adı değil, hükümlünün cezaevi koşullarında hayatını sürdürüp sürdüremeyeceği belirleyicidir.

Ağır Hastalık veya Engellilik Nedeniyle Kendi Başına Yaşayamama

Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut bir tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen hükümlünün cezasının infazı da ertelenebilir. Bu durumda da sağlık raporu ve Adli Tıp Kurumu değerlendirmesi esastır; erteleme sebebi ortadan kalkarsa infaza devam edilir.

Hamile Kadın Hapis Yatar mı?

Gebe olan kadınların ve doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş olan kadınların hapis cezasının infazı ertelenir. Çocuğun ölmesi veya anneden başka birine verilmesi hâlinde ise doğumdan itibaren iki ay geçtikten sonra cezanın infazına başlanır. Ancak cezaevine girdikten sonra gebe kalan kadınlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile tehlikeli hâlde olduğu belirlenenler bu ertelemeden yararlanamaz. Ayrıca bakıma muhtaç engelli veya ağır hasta çocuğu bulunan kadın hükümlüler için de kanunda ayrıca bir erteleme imkânı düzenlenmiştir.

Cezanın Evde Çekilmesi: Konutta İnfaz

Kanunun 110. maddesine göre belirli hükümlüler cezalarını cezaevi yerine konutlarında çekebilir. 2025 yılında yapılan değişiklikle bu sınırlar şu şekilde belirlenmiştir: Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişilerin toplam üç yıl, 70 yaşını bitirmiş kişilerin toplam dört yıl, 75 yaşını bitirmiş kişilerin toplam beş yıl ve 80 yaşını bitirmiş kişilerin toplam altı yıl hapis cezası konutta infaz edilebilir. Doğum yapan kadınların toplam beş yıl veya daha az hapis cezası da bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlülerin cezası da konutta infaz edilebilir; toplam cezası on yılı aşanlar bakımından elektronik izleme uygulanır. Terör suçları, örgütlü suçlar ve cinsel suçlar yaşa bağlı konutta infaz imkânının dışındadır; ancak ağır hastalık ve doğum nedeniyle konutta infaz hükümleri bakımından bu istisna uygulanmaz. Konutta infaz bir hak değil, şartları değerlendirilerek verilen bir karardır.

Tutuklama Aşamasında Durum

Henüz hüküm kesinleşmemiş, soruşturma veya kovuşturma aşamasındaki ağır hasta ya da engelli şüpheliler ile gebe veya doğumdan sonra altı ay geçmemiş kadınlar hakkında tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebileceği CMK'da düzenlenmiştir. Bu bir tutuklama yasağı değil, hâkime tanınmış bir takdir yetkisidir; bu nedenle sağlık durumunun belgelerle ilk aşamada ortaya konulması önemlidir.

Başvuru Nasıl Yapılır?

İnfazın ertelenmesi veya konutta infaz için, hükmü infaz edecek Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe ile başvurulur. Dilekçeye hastalığa ilişkin tüm raporlar, tedavi belgeleri, gebelik raporu veya doğum belgesi eklenmelidir. Hastalık nedeniyle ertelemede Adli Tıp Kurumu süreci zaman alabileceğinden, çağrı kâğıdı geldiğinde vakit kaybetmeden başvuru yapılması gerekir. Başsavcılığın ret kararına karşı kanunda öngörülen yollarla itiraz edilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.