CMK 109 Adli Kontrol Nedir? Tedbirler, Süresi ve Kaldırılması (2026)

Adli kontrol, tutuklama yerine uygulanabilen ve kişinin özgürlüğünü daha az kısıtlayan bir koruma tedbiridir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 109. maddesine göre, tutuklama sebeplerinin bulunduğu hallerde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir. Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hallerde de adli kontrol uygulanabilir.

CMK 109'a Göre Adli Kontrol Yükümlülükleri

Adli kontrol, şüphelinin aşağıdaki yükümlülüklerden bir veya birkaçına tabi tutulmasıdır (CMK 109/3):

a) Yurt dışına çıkamamak.
b) Hâkimin belirlediği yerlere, belirtilen sürelerde düzenli olarak başvurmak (uygulamada "imza yükümlülüğü").
c) Hâkimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına, meslekî uğraş veya eğitimle ilgili kontrol tedbirlerine uymak.
d) Taşıt kullanamamak ve gerektiğinde sürücü belgesini teslim etmek.
e) Özellikle uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu madde ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla tedavi veya muayene tedbirlerine tabi olmak.
f) Hâkimin belirleyeceği bir güvence miktarını yatırmak.
g) Silah bulunduramamak, taşıyamamak ve gerektiğinde teslim etmek.
h) Suç mağdurunun haklarını güvence altına almak için belirlenen parayı ayni veya kişisel güvenceye bağlamak.
i) Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve nafakayı düzenli ödeyeceğine dair güvence vermek.
j) Konutunu terk etmemek (uygulamada "ev hapsi").
k) Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek.
l) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek.

Konutu terk etmeme veya belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler, uygulamada elektronik izleme (elektronik kelepçe) ile denetlenebilir.

Adli Kontrol Ne Kadar Sürer?

CMK 110/A'ya göre adli kontrol süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok iki yıl, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise en çok üç yıldır; kanunda sayılan bazı suçlar bakımından bu süre uzatılabilir. Çocuklar bakımından bu süreler yarı oranında uygulanır.

Adli Kontrol Nasıl Kaldırılır?

Adli kontrol kararına karşı, kararı veren sulh ceza hâkimliğine veya mahkemeye verilecek dilekçeyle yedi gün içinde itiraz edilebilir. Bunun dışında soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında, koşulların değiştiği ileri sürülerek adli kontrolün kaldırılması veya daha hafif bir yükümlülükle değiştirilmesi talep edilebilir. Örneğin yurt dışında zorunlu bir iş veya tedavi ihtiyacı, sabit ikametgâh ve iş ilişkisi, soruşturmanın ilerlemesiyle delil karartma şüphesinin ortadan kalkması bu taleplerde ileri sürülebilecek gerekçelerdir.

Adli Kontrole Uyulmazsa Ne Olur?

Adli kontrol yükümlülüklerine uymayan şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresine bakılmaksızın derhal tutuklama kararı verilebilir. Bu nedenle imza günlerinin kaçırılmaması ve yükümlülüklere titizlikle uyulması çok önemlidir.

Tutuklama Yerine Adli Kontrol İçin Hangi Belgeler Önemli?

Sabit ikametgâhı gösteren belgeler, aile bağları, düzenli bir iş ve gelir, önceki yargılamalara uyum, sağlık durumu ve yurt dışı bağlantısının bulunmaması, hâkimin tutuklama yerine adli kontrol kararı vermesinde dikkate alınabilecek unsurlardır. Bu belgelerin sorgu sırasında hazır olması önemlidir.

⚠️ Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukattan destek almanız önerilir.