Babam Vefat Etti, Ne Yapmalıyım? Vefatın Ardından İlk 3 Ay İçin Hukuki Kontrol Listesi (2026)

Bir yakını kaybetmenin ardından gelen ilk haftalar, hem duygusal olarak zor hem de bürokratik olarak karmaşıktır. Ancak bu dönemde kaçırılan bazı süreler, mirasçılar için ciddi kayıplara yol açabilir. Aşağıdaki kontrol listesi, anne veya babasını kaybeden kişilerin ilk üç ayda dikkat etmesi gereken hukuki adımları sırasıyla özetliyor.

1. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alın

Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir; banka, tapu, araç ve diğer tüm işlemler için gereklidir. Bu belge herhangi bir noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Noterden alınan belge, nüfus kayıtlarına göre düzenlenir; vasiyetname varsa veya mirasçılık ilişkisinde bir uyuşmazlık bulunuyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekebilir.

2. Borçları ve Malvarlığını Araştırın

Miras yalnızca mallardan değil, borçlardan da oluşur. Vefat eden kişinin banka kredileri, kredi kartı borçları, icra dosyaları, vergi ve SGK borçları olup olmadığını araştırın. Mirasçılık belgesiyle bankalara başvurarak hesap ve borç bilgisi isteyebilir, icra dosyalarını ve kamu borçlarını sorgulatabilirsiniz. Tapu kayıtları, araçlar ve şirket ortaklıkları da bu aşamada tespit edilmelidir. Kredi borçlarında hayat sigortası bulunup bulunmadığını mutlaka sorun; bazı kredilerde borç, sigorta tarafından kapatılabilir.

3. Borç Fazlaysa: Mirası Reddetmek İçin 3 Ay

Borçların malvarlığından fazla olduğunu düşünüyorsanız, mirası reddedebilirsiniz. Ret süresi, yasal mirasçılar için mirasbırakanın vefatını öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır (TMK m. 606). Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Bu süre içinde terekeye ait malları satmak veya kullanmak gibi mirası kabul anlamına gelebilecek davranışlardan kaçının; aksi hâlde ret hakkını kaybedebilirsiniz. Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Ayrıntılar için "Mirası Reddetmek İçin 3 Ay" yazımıza bakabilirsiniz.

4. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi: 4 Ay

Vefat Türkiye'de gerçekleşmişse, mirasçıların vefat tarihinden itibaren dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesi gerekir. Beyanname, vefat eden kişinin son ikametgâhının bulunduğu yerdeki vergi dairesine verilir. Kanunda belirlenen istisna tutarları nedeniyle her mirasçı vergi ödemek zorunda kalmaz; ancak beyanname yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir. Bankalar ve tapu müdürlükleri, mirasçılara ödeme veya devir yapmadan önce vergi dairesinden alınacak ilişik kesme yazısını isteyebilir.

5. Banka Hesapları

Vefat eden kişinin banka hesaplarındaki para, mirasçılık belgesi ve gerekli durumlarda vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısıyla mirasçılara ödenir. Mirasçılar birden fazlaysa, bankalar genellikle tüm mirasçıların birlikte başvurusunu veya muvafakatini ister. Vefattan sonra kartla veya internet bankacılığıyla para çekmek, hem mirasçılar arasında uyuşmazlığa hem de mirası kabul anlamına gelebilecek sonuçlara yol açabilir.

6. SGK Ölüm Aylığı ve Diğer Haklar

Vefat eden kişi emekliyse veya yeterli prim gün sayısına sahipse, eşi ve şartları taşıyan çocukları ile bazı durumlarda anne ve babası ölüm aylığı için SGK'ya başvurabilir. Cenaze ödeneği gibi haklar da bulunmaktadır. Başvuruların gecikmesi, ödemelerin başlama tarihini etkileyebileceğinden vakit kaybetmeden SGK'ya başvurun.

7. Tapu, Araç ve Ortaklığın Giderilmesi

Taşınmazların mirasçılar adına tescili için tapu müdürlüğüne mirasçılık belgesiyle başvurularak intikal işlemi yapılır. Araçlar için de noter üzerinden intikal veya satış işlemleri yapılabilir. Mirasçılar mallar üzerinde anlaşamazsa, ortaklığın giderilmesi davası ile malın aynen paylaştırılması veya satılarak bedelinin paylaşılması istenebilir.

8. Vasiyetname ve Bağışlar

Vefat eden kişinin bir vasiyetnamesi varsa, vasiyetnamenin açılması için sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Mirasbırakan sağlığında mallarının bir kısmını bağışladıysa veya satış gibi gösterip devrettiyse, saklı payı ihlal edilen mirasçıların tenkis davası veya muvazaa nedeniyle tapu iptali davası açma hakları olabilir. Bu davaların sürelerine dikkat edilmesi gerekir; ayrıntılar için saklı pay ve tapu iptali rehberlerimize bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.