Çocuk Nafakası Nasıl Belirlenir, Nasıl Artırılır? İştirak Nafakası Rehberi (2026)

Boşanma davalarında en çok tartışılan konulardan biri çocuk nafakasının, yani iştirak nafakasının miktarıdır. Kanun sabit bir oran öngörmez; mahkeme her dosyayı kendi koşullarına göre değerlendirir.

İştirak Nafakası Nedir?

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, Türk Medeni Kanunu'nun 182. maddesine göre çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu katkıya iştirak nafakası denir. Nafaka çocuğun hakkıdır; velayet sahibi ebeveyn tarafından çocuk adına talep edilir ve bundan feragat edilemez.

Miktar Nasıl Belirlenir?

Mahkeme; çocuğun yaşını, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını, alışık olduğu yaşam düzeyini, velayet sahibi ebeveynin gelirini ve nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü birlikte değerlendirir. Tarafların gelirleri ve giderleri sosyal ve ekonomik durum araştırmasıyla tespit edilir. Bu nedenle aynı gelir düzeyindeki iki dosyada bile farklı miktarlara hükmedilebilir.

Gelirini Gizleyen Ebeveyn

Uygulamada sık karşılaşılan bir sorun, nafaka yükümlüsünün gerçek gelirini gizlemesidir. Kâğıt üzerinde düşük ücretle görünen ancak yaşam tarzı bununla bağdaşmayan ebeveynin gerçek ödeme gücü; banka hesap hareketleri, araç ve taşınmaz kayıtları, şirket ortaklıkları, tanık beyanları ve sosyal medya paylaşımları gibi delillerle ortaya konulabilir. Mahkeme gerekli gördüğü kurumlara yazı yazarak bu bilgileri kendiliğinden de toplayabilir.

Yıllık Artış

Mahkeme nafakaya hükmederken, istem hâlinde, nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre artırılmasına da karar verebilir. Uygulamada bu artış çoğu zaman TÜİK'in açıkladığı yıllık tüketici fiyat endeksi değişim oranına bağlanır. Kararda böyle bir hüküm varsa her yıl ayrıca dava açmadan icra takibiyle artırılmış tutar istenebilir.

Nafaka Artırım Davası

Kararda artış hükmü yoksa ya da çocuğun ihtiyaçları önemli ölçüde değiştiyse, örneğin çocuk okul çağına geldiyse veya özel bir sağlık ihtiyacı doğduysa, nafakanın artırılması için dava açılabilir. Mahkeme, kararın verildiği tarihten bu yana ekonomik koşulların ve tarafların durumunun nasıl değiştiğini değerlendirir. Yükümlünün gelirinin azalması hâlinde ise nafakanın azaltılması istenebilir.

Nafaka Ne Zamana Kadar Ödenir?

İştirak nafakası kural olarak çocuk ergin olana kadar ödenir. Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa, eğitimini tamamlayıncaya kadar anne ve babadan durumlarına göre yardım nafakası talep edebilir; bu talebi çocuğun kendisi ileri sürer.

Nafaka Ödenmezse

Ödenmeyen iştirak nafakası için ilamlı icra takibi başlatılabilir ve borçlunun maaşına haciz konulabilir. Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında şikâyet üzerine tazyik hapsi de gündeme gelir. Ayrıntılar için nafaka ödememenin sonuçları rehberimize bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.