Özel Ders Vermek Suç mu? Öğretmen, Memur ve Emekliler İçin Ceza ve Disiplin (2026)

Öğretmenlerin ücret karşılığında özel ders vermesi uzun süredir tartışılan bir konudur. 2024 yılında yürürlüğe giren 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu bu konuda açık bir disiplin hükmü getirmiş, 2026 yılında Akademi Giriş Sınavı'nda (AGS) da bu hükme ilişkin bir soru sorulmuştur. Aşağıda özel ders veren öğretmene, diğer memurlara ve kamu görevlisi olmayan kişilere hangi yaptırımların uygulanabileceğini özetliyoruz.

Kanun Ne Diyor?

7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 24. maddesine göre öğretmen ve yöneticiler hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun disiplin hükümleri uygulanır. Ancak maddenin (b) bendi, ilgili mevzuatı gereği yapılanlar dışında öğrencilere menfaat karşılığında özel ders veren veya özel ders için yönlendirme yapan öğretmen ve yöneticilere aylıktan kesme cezası verileceğini açıkça düzenler. Aynı bentte, öğrencilerin ders başarılarının değerlendirilmesinde taraflı davranmak gibi fiiller de aynı cezaya bağlanmıştır.

657 Sayılı Kanun ile İlişkisi

657 sayılı Kanun'un 28. maddesi memurların ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmasını yasaklar ve 125. maddesi bu yasağa aykırılığı kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına bağlar. 7528 sayılı Kanun'dan önce özel ders veren öğretmenler hakkında genellikle bu hükümler uygulanıyordu. Bugün ise öğrencilere menfaat karşılığı özel ders verilmesi, öğretmenler bakımından özel olarak 7528 sayılı Kanun'un 24. maddesinde düzenlenmiştir.

Özel Ders Vermek Suç mu?

Hayır. Özel ders vermek, Türk Ceza Kanunu'nda tanımlanmış bir suç değildir; öğretmen bakımından sonucu disiplin cezasıdır. Bununla birlikte özel dersten elde edilen gelirin vergilendirilmesi ayrı bir konudur ve beyan edilmeyen gelir vergi mevzuatı açısından sonuç doğurabilir. İzin almadan dershane veya kurs niteliğinde bir yer açılıp işletilmesi hâlinde ise 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na göre idari para cezası ve kapatma yaptırımları gündeme gelir.

“İlgili Mevzuatı Gereği Yapılanlar” Ne Demek?

Kanun, mevzuata uygun şekilde yürütülen ücretli ders faaliyetlerini yasak kapsamı dışında tutmuştur. Örneğin okullarda Bakanlıkça düzenlenen destekleme ve yetiştirme kursları gibi mevzuata dayalı faaliyetlerde görev alınması bu istisna kapsamında değerlendirilebilir. Yasak, öğretmenin kendi imkânlarıyla, öğrencilerden veya velilerden doğrudan menfaat sağlayarak verdiği derslere yöneliktir.

Öğretmen Olmayan Memur Özel Ders Verebilir mi?

Öğretmen dışındaki memurlar bakımından 7528 sayılı Kanun'daki özel hüküm uygulanmaz; ancak 657 sayılı Kanun'un 28. maddesindeki ticaret ve kazanç getirici faaliyet yasağı geçerlidir. Bu yasağa aykırı olarak düzenli ve ücretli özel ders verilmesi, aynı Kanun'un 125. maddesine göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına konu olabilir. Hangi faaliyetin yasak kapsamında olduğu, ücret alınıp alınmadığına ve faaliyetin süreklilik taşıyıp taşımadığına göre değerlendirilir.

Evde Özel Ders Vermek Yasak mı?

Kamu görevlisi olmayan bir kişinin kendi evinde veya öğrencinin evinde birebir ders vermesi tek başına yasak değildir ve suç oluşturmaz. Ancak birden fazla öğrenciye düzenli olarak grup dersleri verilen, kurs veya etüt merkezi gibi işletilen bir yer açılması hâlinde 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na göre izin alınması gerekir. İzinsiz kurum açılması veya işletilmesi hâlinde idari para cezası ve faaliyetin durdurulması yaptırımları uygulanır; bu cezaların bazı hükümleri hakkında Anayasa Mahkemesi'ne yapılmış başvurular bulunduğundan güncel uygulamanın takip edilmesi önerilir.

Emekli Öğretmenler ve Diğer Kişiler

7528 sayılı Kanun'daki disiplin hükmü, görevdeki öğretmen ve yöneticilere uygulanır. Emekli öğretmenler, üniversite öğrencileri veya kamu görevlisi olmayan kişiler özel ders verdiğinde bu disiplin hükmü uygulanmaz; bu kişiler bakımından vergi mevzuatı ve izinsiz kurum işletilmesi hâlinde 5580 sayılı Kanun'un hükümleri önem taşır.

MEB Denetimleri

Millî Eğitim Bakanlığı'nın 2026 yılında izinsiz eğitim faaliyetlerine yönelik denetimleri artırdığı ve sosyal medya üzerinden özel ders için öğrenci yönlendiren öğretmenlere ilişkin açıklamalar yaptığı basına yansımıştır. Uygulamada disiplin soruşturmaları çoğunlukla şikâyet veya ihbar üzerine başlatılmaktadır.

Savunma ve İtiraz Hakları

657 sayılı Kanun'a göre memura isnat edilen hususlar hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için verilecek süre yedi günden az olamaz. Savunmada, verilen dersin ücretli olup olmadığı, öğrencinin öğretmenin kendi okulunun öğrencisi olup olmadığı ve faaliyetin mevzuata uygun bir kurs kapsamında yapılıp yapılmadığı gibi hususlar önem taşır. Aylıktan kesme cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. İtiraz sonucuna göre idare mahkemesinde iptal davası açılması da mümkündür. Disiplin cezasının kariyer basamakları ve atamalar üzerindeki etkisi de göz önüne alındığında, sürecin başından itibaren hukuki destek alınması faydalı olabilir.

Özel Ders Geliri Vergiye Tabi mi?

Ücret karşılığında verilen özel derslerden elde edilen gelir, kural olarak gelir vergisine tabi bir kazançtır. Düzenli olarak özel ders veren kişilerin vergi kaydı açtırması ve gelirlerini beyan etmesi gerekebilir; beyan edilmeyen gelir, vergi incelemesinde vergi ziyaı cezası gibi sonuçlar doğurabilir. Vergi yükümlülüğünün kapsamı kişinin durumuna göre değiştiğinden bir mali müşavirden destek alınması faydalı olur.

Özel Ders Nedeniyle Şikâyet Edildiyseniz

Öğretmenler hakkında disiplin soruşturmaları çoğunlukla veli şikâyeti, CİMER başvurusu veya sosyal medya paylaşımları üzerine başlar. Soruşturmada savunma istendiğinde, savunmanızı süresi içinde yazılı olarak verin; dersin ücretsiz olduğu, öğrencinin kendi okulunuzdan olmadığı veya faaliyetin resmî bir kurs kapsamında yapıldığı gibi hususları belgelerle destekleyin. Verilen cezanın kademe, atama ve yöneticilik süreçlerine etkisi olabileceğinden itiraz sürelerini kaçırmamanız önemlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.