Başkasının Öğrenci Kartını Kullanmanın Cezası: İstanbulkart Usulsüz Kullanım, Kartın Kapatılması ve İtiraz (2026)

Metroda, metrobüste veya otobüste kart kontrolü sırasında kardeşinin, arkadaşının ya da çocuğunun öğrenci kartıyla seyahat ettiği tespit edilen pek çok kişi, kartın elinden alınmasıyla ve sonrasında yeni kart için yüksek bir bedel istenmesiyle karşılaşıyor. Bu yazıda İstanbul'da indirimli kartların başkası tarafından kullanılmasının sonuçlarını ve itiraz imkânlarını anlatıyoruz.

Hangi Düzenlemeye Dayanıyor?

İstanbul'da toplu taşımada kart kullanımı, İBB Meclisi tarafından kabul edilen Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre indirimli veya ücretsiz kartın hak sahibi olmayan birine kullandırılması ya da başkasına ait kartın kullanılması hâlinde kart kullanıma kapatılır. Kart, kontrol sırasında yetkililer tarafından alınır; alınamazsa takibe alınarak kapatılır ve tespite ilişkin tutanak ve kayıtlar kart işlemlerini yürüten BELBİM'e iletilir.

Ceza Ne Kadar?

Yönetmelik, yenileme bedelinin tutarını kendisi belirlemez; kart ve hizmet bedelleri BELBİM tarafından belirlenir. Basına yansıyan önceki uygulamalarda ilk ihlalde bir aylık tam abonman bedeli kadar, tekrarında ise bunun on katı kadar bedel istendiği görülmektedir. Abonman ücretleri her yıl değiştiğinden, güncel tutarı ödeme yapmadan önce BELBİM'den veya İstanbulkart başvuru merkezlerinden öğrenmeniz gerekir.

Ceza Kime Uygulanır?

Uygulamada işlem, kartı kullanan kişiden çok kartın sahibi hakkında yapılır. Yani kartını kardeşine veya arkadaşına veren öğrencinin indirimli kartı kapatılır ve yeni indirimli kart için yenileme bedelini ödemesi istenir. Kartı kullanan kişi ise kontrol anında tam ücretli bir kartla seyahatine devam etmek zorunda kalabilir.

Başkasının Öğrenci Kartını Kullanmak Suç mu?

Başkasının indirimli kartını kullanmak hakkında yerleşik bir ceza yargılaması uygulaması bulunmamaktadır ve yönetmelikteki yaptırım kartın kapatılması ile yenileme bedelidir. Yönetmelik suç duyurusunu, indirimli kart almak için sahte belge kullanılması gibi durumlar için öngörmektedir. Sahte öğrenci belgesi veya başkasına ait belgelerle indirimli kart çıkartılması ise sahtecilik ve dolandırıcılık gibi suçlar yönünden ayrıca değerlendirilebilir.

Kart Kaybolduysa veya Çalındıysa

Kartınız kaybolduysa veya çalındıysa bunu derhal bildirmeniz önemlidir. Yönetmeliğe göre kart sahibi, kayıp veya çalıntı bildirimi yapılmadan önceki kullanımlardan sorumludur; bildirimden sonra yapılan usulsüz kullanımlara itiraz edilmesi hâlinde BELBİM inceleme yapar. Kartınız sizin bilginiz dışında başkası tarafından kullanıldıysa, kayıp bildirimi kaydı ve varsa karakol tutanağı itirazınızda en önemli belge olacaktır.

Yenileme Bedeline İtiraz Edilebilir mi?

Bu bedel, Kabahatler Kanunu'na göre verilen klasik bir idari para cezası şeklinde düzenlenmediğinden, trafik cezalarındaki gibi sulh ceza hâkimliğine on beş gün içinde başvuru yolu uygulanmaz. İlk adım, BELBİM'e veya İBB'ye yazılı olarak itiraz etmek ve tespitin hangi tarihte, nerede ve hangi tutanağa dayanılarak yapıldığını öğrenmektir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu konudaki bir başvuruda idarenin itiraz yolunu göstermemesini iyi yönetim ilkelerine aykırı bulmuş ve yargı yolunun açık olduğunu belirtmiştir. Başvurunuz reddedilirse Kamu Denetçiliği Kurumu'na şikâyet edebilir veya işlemin niteliğine göre idari yargıda dava açma imkânını değerlendirebilirsiniz; idare mahkemesinde dava açma süresi kural olarak 60 gündür.

İtirazda Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Kontrol sırasında size bir tutanak verildiyse saklayın. Kartı kullananın siz olmadığınızı veya kartın sizin bilginiz dışında kullanıldığını ileri sürüyorsanız, o tarih ve saatte başka bir yerde olduğunuzu gösteren belgeler, kayıp bildirimi ve kartın kullanım geçmişi önem taşır. Kartınızı bilerek başkasına verdiyseniz, itiraz yerine tutarın ve ödeme koşullarının teyit edilmesi daha gerçekçi bir yol olabilir.

Diğer Şehirlerde Durum

Ankara, İzmir ve diğer büyükşehirlerde de indirimli kartların başkası tarafından kullanılması, ilgili belediyenin ulaşım kart yönetmeliğine göre kartın iptali ve benzeri yaptırımlarla karşılaşabilir. Tutarlar ve itiraz usulü şehirden şehre farklılık gösterdiğinden, ilgili belediyenin güncel düzenlemesini kontrol etmeniz gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Ayrıca ilk suçta hapis cezası verilip verilmediğini ve ifadeye gitmezseniz ne olacağını ayrı yazılarımızda anlattık.