GSS Borcu Birikmiş mi? 2026'da Yapılandırma ve Silme Yolları

Genel sağlık sigortası (GSS) prim borcu, çoğu zaman kişinin haberi olmadan birikir ve gecikme zammıyla büyür. Bu yazıda GSS borcunun neden oluştuğunu, nasıl azaltılabileceğini ve ödenmezse ne olacağını özetliyoruz.

GSS Borcu Neden Oluşur?

Herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve başka birinin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak da sigortalı görünmeyen kişiler, kanun gereği genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilir. Bu kişiler gelir testi yaptırmazlarsa en yüksek prim tutarı üzerinden borçlandırılabilir. Yurt dışında yaşayan veya başka bir ülkede sigortalı olan kişilerde de durumun SGK'ya bildirilmemesi nedeniyle borç birikebilir.

Gelir Testi

Aile içindeki kişi başına düşen aylık gelirin asgari ücretin üçte birinden az olduğu gelir testiyle tespit edilen kişilerin GSS primi devlet tarafından ödenir. Gelir testi sonucu, kişinin hangi tutar üzerinden prim ödeyeceğini de belirler. Gelir testi için ikamet edilen yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na başvurulur.

Hatalı Tescile İtiraz

Aynı dönemde başka bir yerde sigortalı çalışma, yurt dışında ikamet veya bakmakla yükümlü olunan kişi olarak kayıtlı bulunma gibi nedenlerle GSS tescili hatalıysa, bu durum belgeleriyle SGK'ya bildirilerek tescilin ve buna bağlı borcun iptali istenebilir. SGK işlemine karşı dava yolu da açıktır.

Taksitlendirme

GSS borçları, 6183 sayılı Kanun'un 48. maddesi kapsamında, borçlunun yazılı talebi üzerine taksitlendirilebilir. Kanun bu tecil için azami 72 aylık süre öngörür; somut taksit sayısı ve şartları SGK tarafından belirlenir. Dönem dönem çıkarılan yapılandırma kanunları ise gecikme zammının silinmesi veya azaltılması imkânı tanıyabilir; bu nedenle yeni bir yapılandırma düzenlemesi olup olmadığını takip etmek faydalıdır.

Ödenmezse Ne Olur?

Ödenmeyen GSS borcu gecikme zammıyla birlikte artar ve SGK, 6183 sayılı Kanun'a göre ödeme emri düzenleyerek banka hesaplarına e-haciz uygulayabilir. Ayrıca kanunda sayılan istisnalar dışında, altmış günden fazla prim borcu bulunan kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanması kısıtlanabilir. Acil hâller, iş kazası, bulaşıcı hastalıklar ve on sekiz yaş altı çocuklar gibi durumlar bu kısıtlamanın dışındadır.

Ödeme Emrine Dikkat

SGK tarafından gönderilen ödeme emrinde borcun dayanağına itirazınız varsa süreleri kaçırmamanız gerekir. E-haciz ve ödeme emrine itiraz konusunu e-haciz rehberimizde anlattık.

GSS Borcu Nasıl Silinir?

GSS borcunun silinmesi için genel ve otomatik bir yol yoktur; borcun hangi nedenle oluştuğuna göre farklı yollar izlenir. Gelir testine başvurulmadığı için en yüksek basamaktan tahakkuk ettirilen borçlarda, gelir testi sonucunda kişi başına düşen gelirin asgari ücretin üçte birinden az olduğu tespit edilirse primler devlet tarafından ödenir. Aynı dönemde başka bir statüde sigortalı olunması, yurt dışında yaşanması veya bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmak gibi nedenlerle hatalı açılan tescillerde ise SGK'ya itiraz edilerek tescilin ve borcun iptali istenebilir. Bunların dışında kalan borçlar ancak yürürlüğe giren bir yapılandırma veya silme düzenlemesi kapsamında azaltılabilir.

Gecikme Zammı Sildirilebilir mi?

Gecikme zammı ve gecikme cezası, borcun kendisi gibi kanundan doğar ve idarenin takdiriyle silinemez. Bu kalemlerin silinmesi ancak kanunla getirilen yapılandırma düzenlemeleriyle mümkündür; bu düzenlemelerde genellikle asıl borcun belirli bir süre içinde ödenmesi veya taksitlendirilmesi şartıyla gecikme zammı silinir ya da yerine daha düşük bir güncelleme tutarı uygulanır. Borcunuz hatalı tescilden kaynaklanıyorsa ise asıl borçla birlikte gecikme zammı da iptal edilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.